วัดราชประดิษฐสถิตสีมาราม ราชวรวิหาร

Sunday, April 17, 2011
By admin
FacebookTwitterGoogle+LinkedInGoogle BookmarksGoogle GmailYahoo MailShare

วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม ราชวรวิหาร

วัดราชประดิษฐฯด้านริมคลองหลอด

วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม ราชวรวิหาร เป็นอารามหลวงชั้นเอกที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นพระอารามหลวงของพระมหากษัตริย์ ตามโบราณราชประเพณี ในราชธานีจะต้องมีวัดสำคัญประจำ 3 วัด คือ วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ และวัดราชประดิษฐาน เช่นที่สุโขทัย สวรรคโลก พิษณุโลก และพระนครศรีอยุธยา แต่ในสมัยรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาวัดสลัก เป็นวัดนิพพานาราม และเปลี่ยนเป็นวัดพระศรีสรรเพชญ์ แต่ต่อมามีพระราชดำริว่า ในกรุงเทพฯ ยังไม่มีวัดมหาธาตุ จึงเปลี่ยนชื่อวัดพระศรีสรรเพชญ์เป็นวัดมหาธาตุ และพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ พระพี่นางเธอในรัชกาลที่ 1 ทรงบูรณะวัดเลียบ ต่อมา ได้นามว่า วัดราชบูรณะ ยังคงขาดแต่วัดราชประดิษฐ์เท่านั้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นพระอารามหลวงของพระมหากษัตริย์ ตามโบราณราชประเพณี และทรงรับเข้าอยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์ของพระกษัตริย์ทุกพระองค์สืบมาจนถึงปัจจุบันนี้ นับได้ว่า วัดราชประดิษฐฯเป็นพระอารามหลวงที่สำคัญยิ่งพระอารามหนึ่งในพระบรมราชจักรีวงศ์

ประตูทางเข้าเขตวัดมีตุ๊กตาจีนขุนนางฝ่ายบู้ประดับสวยงาม

ตุ๊กตาจีนขุนนางฝ่ายบุ๋น

 

 

 

 
 
 

 
 

 

ต้นไทรอายุกว่าร้อยปี (สัณนิฐานว่าปลูกเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๗ ??)

พระราชประสงค์อีกประการหนึ่งของรัชกาลที่ ๔ ในการสร้างวัดราชประดิษฐ์ฯขึ้น ก็เพื่ออุทิศถวายแด่พระสงฆ์คณะธรรมยุติกนิกายโดยเฉพาะ คณะสงฆ์นี้มุ่งพระธรรมวินัยเป็นที่ตั้ง เกิดขึ้นเมื่อครั้งพระองค์ยังทรงผนวชอยู่ ทรงเป็นหัวหน้านำพระสงฆ์ชำระข้อปฏิบัติ และก่อตั้งคณะสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกายขึ้น พระอารามนี้จึงนับเป็นพระอารามแรกของคณะสงฆ์ธรรมยุติ เพราะวัดธรรมยุติก่อนๆนั้น ได้ดัดแปลงมาจากวัดมหานิกายเดิมทั้งนั้น วัดราชประดิษฐ์สถิตย์มหาสีมาราม จึงเป็นเสมือนวัดต้นแบบของคณะธรรมยุติกนิกายที่มีอยู่ในพุทธอาณาจักรบนแผ่นดินไทยนับแต่สมัยนั้นเป็นต้นมา ทรงกำหนดให้เป็นขนาดเล็ก ทั้งนี้ด้วยพระองค์เองเคยปกครองวัดและพระสงฆ์มาก่อน จึงทรงทราบดีว่าวัดใหญ่ๆที่มีพระภิกษุและสามเณรจำวัดอยู่เป็นจำนวนหลายร้อยรูป ท่านสัมภารเจ้าวัดก็ยากที่จะอบรมดูแลได้ทั่วถึง ทำให้เกิดผู้อาศัยผ้าเหลืองเป็นเครื่องมือทำมาหากิน ทำความเสือ่มเสียให้กับพระพุทธศาสนา นอกจากนั้นยังไม่ทำให้เกิดการสิ้นเปลืองค่ารักษาและซ่อมแซม สามารถนำเงินมาใช้ปรับปรุงและพัฒนาบ้านเมืองต่อไป

ตุ๊กตาสิงห์คู่หน้าบันไดไม้สร้างคล่อมบันไดเดิม

ทรงตั้งพระราชหฤทัย ประการต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งพระราชหฤทัยไว้แล้วว่า หากพระบาทสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ พระบรมราชโอรสทรงพระเจริญวัยจนได้ทรงผนวชแล้ว จะทรงสละราชสมบัติให้พระราชโอรสขึ้นครองราชย์แทน ส่วนพระองค์จะทรงเป็นพระเจ้าหลวง ที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน และออกไปประทับ ณ พระราชวังสราญรมณ์ ซึ่งโปรดเกล้าฯให้สร้างขึ้นในสวนสราญรมณ์ ติดกับวัดราชประดิษฐฯ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๙ เพื่อพระองค์จะได้เสด็จไปทรงบำเพ็ญธรรมเป็นอุบาสกได้ตามพระราชอัธยาศัย 

เก๋งจีนในสวนสราญรมณ์ติดกำแพงวัดราชประดิษฐฯ

ทรงผูกพัน หวงแหน และห่วงใย ในฐานะเจ้าของวัดพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีความผูกพัน และพ่วงใยวัดราชประดิษฐฯเป็นอันมาก ได้ถวายพระราชอุปการะเป็นพิเศษแก่วัดนี้มาตลอดรัชกาล ทรงเสด็จพระราชดำเนินถวายพุ่มเทียนพรรษาพระทั้งวัดทุกปี ยามใดที่ว่างจากพระราชกรณียกิจ ก็จะเสด็จทรงพระแค่คนหาม มายังวัดราชประดิษฐฯ แล้วประทับสนทนาธรรมกับสมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสสเทวมหาเถร) ที่กุฏิของสมเด็จพระสังฆราชนานๆ

 
 

พระราชปณิธาน

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชปณิธานไว้ว่า ถ้าพระเจ้าแผ่นดินในอนาคตไม่โปรดเนื่องด้วยวัดตั้งอยู่ใกล้พระราชวังและทรงประสงค์จะใช้ที่นี้ในราชการแผ่นดิน ก็ขอให้ซื้อที่อื่นที่มีขนาดเท่านี้หรือขนาดใหญ่กว่าด้วยราคาเท่านี้ ในที่ใกล้บ้านคนนับถือพุทธศาสนา และไม่รังเกียจหรือเกลียดชังพระสงค์คณะธรรมยุตินิกายพอที่จะเป็นภิกขาจารได้และไม่ใกล้เคียงหรือชิดติดกับวัดอื่น ส่วนสิ่งก่อสร้างที่พระองค์ได้ทรงสถาปนาไว้ ก็ต้องสร้างให้ใหม่ให้ดีงามเหมือนเดิม จึงควรเอาที่นั้ไปเป็นของหลวงใช้ในราชการได้ ถ้าจะโปรดให้วัดนี้เป็นที่อยู่ของพระสงค์พวกอื่น ก็ขอให้ซื้อที่ดินสร้างวัดใหม่ก่อน จึงจะเปลี่ยนให้คณะสงฆ์หมู่อื่นเข้าอยู่ได้ แต่ถ้าไม่ได้ซื้อที่สร้างวัดแล้วใช้อำนาจเจ้านายมาไล่พระสงฆ์คณะธรรมยุตินิกายออกไปแล้วชิงเอาที่ไปเฉยๆ ถือว่าเป็นการขู่กรรโชกหรือชิงเอาไปซึ่งๆหน้า ขอให้ผู้ใหญ่ในแผ่นดินโปรดประพฤติตามคำสั่งของพระองค์ซึ่งเป็นเจ้าของที่สร้างวัดราชประดิษฐฯไว้ทุกประการ จึงจะมีความเจริญสุข พร้อมกับพระองค์ยังได้แผ่ส่วนกุศลถวายแด่เทพยดารักษาพระนคร และได้ฝากวัดราชประดิษฐฯนี้ไว้แก่เทวดาให้รักษาด้วย

ตุ๊กตาปูนปั้น

 
 

อีกกิริยาบทหนึ่งของตุ๊กตา

ตุ๊กตาจีนสวมหมวกฝรั่ง

พระราชนิพนธ์คำขอขมา

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีความผูกพันธ์อย่างลึกซึ้งกับวัดราชประดิษฐฯที่พระองค์ทรงสร้างและทำนุบำรุงตลอดมาด้วยพระองค์เอง ดังประจักษ์พยานว่า พระองค์ทรงมีพระราชนิพนธ์คำขอขมาและอำลาพระสงฆ์คณะพระสงฆ์ธรรมยุตินิกายที่พระองค์ทรงตั้งขึ้นที่วัดแห่งนี้ แล้วโปรดให้จัดเครื่องสักการะบูชาเชิญไปยังที่ประชุมสงฆ์ที่กำลังทำพิธีมหาปวารณา เพื่อจะได้เสด็จจากไปด้วยพระราชหฤทัยอันบริสุทธิ์สะอาดปราศจากราคีทั้งหลายทั้งปวง

สิ่งศักดิ์สิทธิ์และโบราณสถาน 

พระวิหารหลวง วัดราชประดิษฐ์ ถึงแม้จะเป็นพระอารามหลวง แต่สร้างขึ้นตามพระราชประสงค์ของรัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเก้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงต้องการให้มีขนาดเล็ก มีเนื้อที่ตั้งวัดอยู่เพียง ๒ ไร่ ๒ งาน กับ ๙๘ ตารางวาเท่านั้น แต่มีความสวยงามวิจิตรตระการตา เป็นสง่าภาคภูมิไม่น้อยไปกว่าพระอารามหลวงอื่นๆ เช่น ประตูวัดทางด้านทิศเหนือมีบานประตูเป็นไม้สักสลักเป็นรูป “เสี้ยวกาง” กำลังรำง้าวอยู่บนหลังสิงห์โต เมื่อก้าวพ้นประตูจะเห็น “พระวิหารหลวง” ตั้งตระหง่านอยู่บนพื้นไพที รูปทรงสวยงามมาก มีมุขหน้าและหลัง ทั้งหลังประดับด้วยหินอ่อนตลอด หลังคามุงด้วยกระเบื้องสีส้มอ่อนๆ มีช่อฟ้าใบระกาประดับเสริมด้วยพระวิหารให้เด่นประดุจตั้งตระหง่านอยู่บนฟากฟ้านภาลัย หน้าบันทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เป็นรูปมหาพิชัยมงกุฎบนพระแสงขรรค์ ซึ่งมีพานแว่นฟ้ารองรับมหาพิชัยมงกุฎและพระขรรค์นั้น พานแว่นฟ้าประดิษฐานอยู่บนหลังช้าง ๖ เชือก ทั้งสองข้างประดับด้วยฉัตรห้าชั้น พื้นของหน้าบันเป็นลายกนกลงรักปิดทองทั้งหมด ตังหน้าบันเป็นไม้สักแกะสลักเป็นลวดลายดังกล่าวนั้น นับว่าเป็นหน้าบันที่วิจิตรพิสดาร เป็นยอดของสถาปัตยกรรมอันดับหนึ่งของประเทศไทย ซุ้มประตูหน้าต่างประดับรูปลายปูนปั้น ลงรักปิดทองติดกระจกสีเป็นรูปมงกุฎทุกบาน ตัวบานประตูหน้าต่างสลักด้วยไม้สักเป็นลายก้านแย่ง ซ้อนกันสองชั้นลงรักปิดทองติดกระจกสี ทำให้ดูงดงามยิ่งขึ้น ผนังพระวิหารหลวงเป็นจิตรกรรมภาพ เทพเทวดาชุมนุมบนกลีบเมฆ และ จิตรกรรมภาพพระราชพิธีสิบสองเดือน

รูปมหาพิชัยมงกุฏบนพานรองรับและฉัตร ๕ ชั้นประดับ

 
 
 
 

ประตูโบสถ์ไม้สักแกะสลักเป็นรูปลายก้านแย่งสองชั้น

 

 

 

 

 

 

 

 

จิตรกรรมฝาผนังวิหารหลวงเป็นภาพเทพเทวดาบนก้อนเมฆ

ด้านหลังพระวิหาร มีซุ้มซึ่งแกะสลักด้วยหินอ่อนทั้งแผ่น ภายในซุ้มเป็นที่ประดิษฐานศิลาจารึก ประกาศในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ๒ ฉบับ ฉบับแรกเป็นประกาศสร้างวัดถวายพระสงฆ์ธรรมยุกติกนิกาย ลง พ.ศ. ๒๔๐๗ ฉบับหลังเป็นประกาศงานพระราชพิธีผูกพัทธสีมา ลง พ.ศ. ๒๔๐๘ ข้อความในศิลาจารึกทั้ง ๒ ฉบับ นั้นนับว่ามีความสำคัญซึ่งเป็นมหามรดกล้ำค่า ที่เป็นมหาสมบัติของคณะธรรมยุติกายที่ได้รับพระราชตกทอดมาจากล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๔

ภาพเขียนฝาผนังวิหารรูปพระราชพิธีสิบสองเดือน

พระเจดีย์และประสาท  แม้จะเป็นพระอารามหลวงขนาดเล็ก แต่ก็เป็นที่รวมของปูชนียวัตถุที่สำคัญหลายอย่าง บริเวณด้านข้างทั้งสองด้านพระวิหารหลวง มีประสาทสร้างขึ้นไว้ทั้งสองด้าน มีหินสลักลวดลายดูสวยงาม ประสาทองพระไตรปิฎก ภายในประดิษฐานพระไตรปิฎกใบลาน ส่วนอีกองค์หนึ่งประสาทพระจอม ประดิษฐานพระบรมรูปปั้นปิดทองสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และปาสาณเจดีย์ พระเจดีย์ประดับหินอ่อนทั้งองค์

ประสาทหรือหอพระไตร

 
 
 
 

ประสาทพระจอมประดิษฐานพระรูปปิดทองรัชกาลที่ ๔

 

 

พระรูปรัชกาลที่ ๔ ในประสาทพระจอม

พระพุทธรูปจำลองสำคัญ

 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทรงจำลองพระพุทธรูปที่พระองค์ทรงมีศรัทธาเลื่อมใสหลายองค์และประดิษฐานไว้ในวิหารหลวง เช่น พระประธานในพระวิหาร “ พระพุทธสิหังคปฏิมากร” ประดิษฐานในบุษบก ซึ่งใต้ฐานบรรจุพระบรมอัฐิของพระองค์ไว้ใต้ฐานพระประธาน นอกจากนั้นมี “พระพุทธสิหังคปฏิมากรน้อย” ประดิษฐานอยู่ด้านหน้าพระประธาน “พระนิรันตราย” ในครอบแก้ว พร้อมพระพุทธรูปน้อยอีก ๓ องค์ที่จำลองจากพระพุทธรูปสำคัญประดิษฐานในบุษบกน้องเรียงกันคือ “พระพุทธชินราชน้อย” “พระพุทธชินศรีน้อย” และ “พระศรีศาสดาน้อย”

พระพุทธรูปสำคัญในพระวิหารหลวง

พระพุทธสิหังคปฏิมากร พระประธานในวิหารหลวง

พระพุทธชินศรีน้อย

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

พระพุทธชินราชน้อย

อ้างอิง:

1.หนังสือ “ราชประดิษฐ พิพิธบรรณ” วัดประดิษฐสถิตยมหาสีมาราม, พิชญา สุ่มจินดา บรรณาธิการ, พิมพ์โดยโรงพิมพ์มติชนปากเกร็ด, ๒๕๕๓

2.เว็บไซท์ http://www.rajapradit.com/

3. http://www.panyathai.or.th/

4. http://www.dhammathai.org/watthai/bangkok/watpho.php

5.วิกิพีเดีย: สารานุกรมเสรี

Tags: , ,

Leave a Reply

พระแก้วมรกตจำลองเครื่องทรงฤดูร้อนจากนิลดำ

พระบรมมหาราชวัง เป็นแหล่งดึงดูดนักท่องเที่ยวที่สำคัญ

พระที่นั่งไอย์ศูรย์ทิพยอาสน์ พระราชวังบางปะอิน

หุ่นกระบอกงานหัตถกรรมช่างฝีมือไทย

รถยนต์ประหยัดพลังงานไฮบริดระหว่างไฟฟ้า 100% และน้ำมัน

ไหมไทยกับแฟชั่น เอกลักษณ์เด่นของไทย

เรือไม้ประดิษฐ์

Metal Crafting

Gallery

photo-vr-resize-1000-handicraft-2 pr-600-400-king-8 pr-600-400-king-18 dsc01364

เรียนภาษาอังกฤษ

English Speaking Youtube

มูลนิธิสัมมาชีพ

ตลาดหุ้นไทย

ตลาดหุ้นโลก

อัตราแลกเปลี่ยน ธปท

อัตราแลกเปลี่ยน

The Japan Times

Asahi Shimbun English

Chinadaily

Xinhua News

Koreatimes

Korea Herald

Aljazeera

หนังสือพิมพ์ข่าว

ข่าวหุ้นออนไลน์

ข่าวหุ้น

World Economic Forum

world bank

UA-28221961-1